قطار مذاکرات ایران و آمریکا دوباره به راه افتاد؟ | رفتوآمدهای همزمان، خبرهای حذفشده و تکذیب و تاییدهای محتاطانه
رویداد ۲۴| همزمان با انتشار گزارشهای تأییدنشده درباره احتمال آغاز دور تازهای از مذاکرات میان ایران و آمریکا، خبرگزاری رویترز به نقل از یک مقام اسرائیلی از سفر استیو ویتکاف، فرستاده ویژه دونالد ترامپ، به اسرائیل خبر داد. به گفته این مقام، هدف از دیدار ویتکاف با نخستوزیر و فرمانده ارتش اسرائیل، «آمادگی و هماهنگی» در آستانه مذاکرات احتمالی تهران و واشنگتن عنوان شده است؛ گزارهای که بهروشنی نشان میدهد موضوع گفتوگوهای ایران و آمریکا از سطح شایعات رسانهای فراتر رفته و وارد محاسبات امنیتی متحدان منطقهای آمریکا شده است.
تقریباً همزمان، وبسایت اکسیوس نیز به نقل از یک مقام ناشناس آمریکایی گزارش داد که ممکن است ایران و آمریکا همین هفته در ترکیه وارد گفتوگو شوند. اگرچه وزارت خارجه ایران بلافاصله این خبر را «گمانهزنی رسانهای» توصیف کرد، اما واکنش رسمی تهران بیش از آنکه قاطعانه باشد، محتاطانه و حداقلی به نظر میرسید؛ واکنشی که نه اصل احتمال مذاکره را رد میکند و نه زمان و مکان آن را بهطور شفاف تکذیب.
بیشتر بخوانید:
در داخل ایران، نحوه انتشار و سپس حذف خبرها، خود به بخشی از ماجرا تبدیل شد. خبرگزاریهای فارس و تسنیم که به سپاه پاسداران نزدیک هستند، ابتدا از «دستور پزشکیان برای انجام مذاکرات میان ایران و آمریکا» خبر دادند، اما ساعاتی بعد این گزارشها بیسر و صدا از خروجی آنها حذف شد. حذف این خبرها، نهتنها به ابهامات دامن زد، بلکه این پرسش را نیز مطرح کرد که آیا انتشار اولیه، ناشی از ناهماهنگی در درون ساختار قدرت بوده یا بخشی از یک آزمون رسانهای کنترلشده.
در این میان، خبرگزاری ایسنا مسیری متفاوت را در پیش گرفت و گزارشی درباره ازسرگیری مذاکرات میان ایران و آمریکا منتشر کرد؛ مذاکراتی که به گفته این خبرگزاری، قرار است میان عباس عراقچی و استیو ویتکاف برگزار شود و ترکیه بهعنوان محل احتمالی گفتوگوها مطرح شده است. تفاوت مهم گزارش ایسنا با خبرهای پیشین، نهتنها باقی ماندن آن در خروجی، بلکه لحن نسبتاً مطمئنتری است که از «احتمال بالا» و نه صرف شایعه سخن میگوید.
مجموعه این تحولات نشان میدهد که اگرچه هنوز هیچ اعلام رسمی و صریحی از سوی دو طرف صورت نگرفته، اما نشانهها از هماهنگیهای موازی در حال شکلگیری است؛ از مشورتهای امنیتی آمریکا با اسرائیل گرفته تا مدیریت چندلایه خبر در رسانههای داخل ایران. این الگو پیشتر نیز در آستانه مذاکرات حساس دیده شده بود؛ جایی که تکذیبهای اولیه، نقش خرید زمان و مدیریت افکار عمومی را ایفا میکردند.
در چنین شرایطی، ترکیه بار دیگر بهعنوان زمین بیطرف و کانال واسط مطرح میشود؛ کشوری که هم روابط کاری با تهران دارد و هم کانالهای فعال با واشنگتن. اگر گزارشهای منتشرشده درست باشد، انتخاب آنکارا میتواند نشانهای از تلاش برای پرهیز از حساسیتهای سیاسی و امنیتیِ میزبانهای سنتی مذاکرات باشد.
در مجموع، همزمانی سفر فرستاده ترامپ به اسرائیل، گزارش اکسیوس، حذف خبرها در رسانههای نزدیک به سپاه و انتشار گزارش ایسنا، تصویری از یک واقعیت نیمهپنهان را ترسیم میکند: مذاکرات ایران و آمریکا، حتی اگر هنوز اعلام رسمی نشده باشد، دستکم وارد مرحله آمادگی و هماهنگی شده است. مرحلهای که معمولاً پیشدرآمد گفتوگوهای واقعی است، نه صرفاً بازی با تیترها و گمانهزنیها
«العربی الجدید» نیز به نقل از منبع آگاه ایرانی اعلام کرد که گفتوگوها درباره مکان و زمان برگزاری مذاکرات میان تهران و واشنگتن ادامه دارد و هنوز قطعی نشده است. وی اظهار داشت که تا الان، ترکیه محل احتمالی میزبانی از این مذاکرات است.
این منبع ایرانی به العربی الجدید گفت که تلاشها برای برگزاری نشست مستقیم بین سید عباس عراقچی وزیر خارجه ایران و استیو ویتکاف فرستاده آمریکا در جریان است.
اکسیوس نیز نوشته است که یک منبع سوم که در جریان برنامهریزیها قرار دارد گفت برگزاری دیدار عراقچی و ویتکاف در روز جمعه «بهترین سناریوی ممکن» است، اما هشدار داد تا زمانی که عملاً انجام نشود، هیچ چیز قطعی نیست.
علاوه بر این گزارش داده است که به گفته یک مقام اسرائیلی، انتظار میرود استیو ویتکاف روز دوشنبه به اسرائیل سفر کند و روز سهشنبه با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، دیدار داشته باشد. این مقام اسرائیلی افزود که این دیدار به درخواست خود نتانیاهو انجام میشود.
انتشار اولیه خبر در رسانههای نزدیک به سپاه و حذف سریع آن، در کنار باقی ماندن گزارش ایسنا، نشان میدهد که مسئله نه بر سر دروغ یا شایعه، بلکه بر سر زمان و سطح افشای اطلاعات است. به بیان دیگر، تصمیم برای مذاکره ــ یا دستکم بررسی جدی آن ــ ظاهراً گرفته شده، اما اجماع کامل بر سر اعلام علنی آن هنوز شکل نگرفته است. این شکاف رسانهای میتواند بازتابی از اختلافنظر در میان بخشهای مختلف حاکمیت درباره هزینهها و پیامدهای سیاسی ورود دوباره به گفتوگو با آمریکا باشد.
